Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page
Search the Web

SULUOVA İLÇE BİLGİLERİ

  

SULUOVA'YI TANIYALIM

Suluova, İran karayolu üzerinde kurulu bir şehirdir. Erzurum, Malatya, G.Antep, Adana, Tokat, Sivas'ı Karadeniz'e bağlayan en önemli yol ağındadır. Demiryolu, limana yakınlığı ile Orta ve Doğu Karadeniz'in en önemli durak merkezidir.

İLÇEMİZİN TARİHİ

 Suluova'nın tarihi MÖ 2000'li yıllara dayanmaktadır. Doğukent dediğimiz mahallede bulunan Kümbettepe'de Alman Arkeolog Valter'in yaptığı kazılar sonucu çıkan tuğla ve taş parçaları Suluova'nın tarihinin kalkolitik çağ Hititler devrine kadar dayandığı anlaşılmaktadır. Bilindiği gibi MÖ 2000'li yıllarda Amasya'nın kurucusu Amazonlardan Amashan'dır.

Hitit Türkleriyle bitişik yaşamışlardır. Daha sonra Frigler tarafından yıkılmışlar, sonra sırasıyla Lidyalılar, persler, Roma, Bizans ve Osmanlı hakimiyeti gelmiştir.

Osmanlı hakimiyetinde Amasya'nın 4 Nahiyesi vardı. Biriside şu anki yol pınar köy. Son tarih hakkında birçok belge niteliğinde yapılar vardır. Eski adı hakala nahiyesidir. Köyün doğu tarafında, yüksekçe bir yerde büyük dersaneli, geniş hücreli ve kagir olarak inşa edilmiş, bugün bir kısmı mevcut Kasım Bey Medresesi vardır.

Bu Medrese Amasya'nın genel medreseleri arasında çok meşhur olmuş ve ilk 40 medrese arasında anılmıştır. Bu Medresenin müderrisleri önceleri köyde ikamet ederlerdi. Sonra bu adet bozulmuş, Amasya'dan tayin edilen müderrisler köyde oturmamışlardır. Köyde ikamet ederek ders veren müderrislerin sonuncusu Şeyh Mahmudt Efendi'dir.

Şeyh Mahmut Efendi, çeşitli aralıklarla 1711 yılına kadar üç defa bu medresede görev yapmıştır.Köyün içinde Hacıbeyzade Muhyiddin efendi medresesi bulunduğu, Bununda Amasya genelinde 40 medreseden biri olduğu bilgileri mevcuttur. Bugün kalıntısına rastlanmamaktadır. Bu medresedende büyük alimlerin yetiştiği zikredilir.

Köyün güney batısında birde zaviye vardır. Büyük ulemadan Seyyid Necmettin Yahya Rifai 1348'de du zaviyeyi yaptırmış ve 1355'te evkafını düzenlemiştir. Bu Tekkenin imareti, ziyafethane ve evkafı düzgün olduğundan mamur bir kasaba şeklini alan Hakala nahiyesi 17.yüzyıl sonlarına kadar ulema, ilim talabesi devşiren bir merkez halini almıştır. Seyyid Yahya burada medfundur. Yöre meşhur bir çok insanın ziyaret yeridir. Hakala Beylerinin gayet cömert ve adil oldukları zikredilir.

İlçemizin güneyinde Tersakan ırmağı kenarında Şeyh Abdulgani Halveti hazretlerinin türbesi mevcuttur. Halk arasında Gani Baba türbesi olarak bilinir. Burasıda bölge insanının ziyaret ve mesire yeri olarak ziyaret ettikleri yerlerdendir. Osmanlı döneminde Timur'un istilasına uğrayan Amasya Suluova civarı, İlyas Çelebi ve Amasya alimlerinin Timur'un sorularına cevap vermesi ile bir derece kurtulmuştur.

Timur'un atadığı Karadevlet Han'ı Bolu'dan gelen Mehmet Çelebi'nin ekibinin yardımıyla daha sonra Amasya civarından kovmuşlardır.

Hakala (Gala) köyünden, büyük ulemadan Anadolu birliğini sağlayanlardan Hacı Mehmet Bey, Alevi köyünden Hacı Bayram Hazretleri, Feriz köyünden Hacı İvat Paşa ve Gala (Hakala)'dan Muhyittin efendi, Hacı Bayram köyünden çıkan Mısır Hükümdarlığı yapan el-Melik el-Mansur Hüsamettin Laçin ilçemizden çıkan büyük devlet adamlarındandır.

Ayrıca Necip Fazıl Kısakürek'e göre Orhan Gazi tarafından temelleri atılan yeni çeri ocağına Hacı Bektaş Veli tarafından Suluova civarında dua edilmiştir. Hacı Bektaş Veli'nin bir zamanlar bu bölgede de yaşadığı anlaşılmaktadır.

Eskiden Alevi adıyle anılan bir köy olan Suluova, 1902 yılında Sulca adıyla nahiye olmuştur. Bundan sonra nüfusu hızlı bir artış göstermiş ve 1954 yılında Şeker Fabrikası'nın da yapılmasından sonra 1957 yılında Suluova ismiyle ilçe olmuştur. Önceleri bu bölge bataklık ve sulak bir ova olarak bilinmekle beraber, 6-7 aileyi geçmeyen bir topluluk otururmuş.

Bataklıkların zamanla kurutulması ve dolayısıyla Şeker Fabrikasının yapılmasıyla bataklık olarak bilinen yerler bile önemli tarım ve yerleşim birimleri oluşturmuş ve nüfusun artmasında başlıca etken olmuştur.

Önemli Turistik ve eğlence yerleri Kapaklı, 7 Kuğular Kuş Cenneti, Gani Baba Türbesi'dir. 38 Köyü, 1 Beldesi, 1 nahiyesi vardır.

En yüksek dağı Akdağ'dır (2044 mt.) Başlıca geçim kaynakları hayvancılık, soğan, şeker pancarı ve kömür madenleridir.

      

 

 

 

Ekonomik ve Sosyal Durum
İlçe ekonomisi, madencilik, hayvancılık, tarım, sanayi ve ticarete dayanmaktadır.

1954 yılında kurulan Şeker Fabrikası, 1957 yılında ilçe olmasına ve kısa bir süre içerisinde çok yoğun göç almasına neden olmuştur.

İlçe linyit kömürü yatakları açısından oldukça zengin bir rezerve sahiptir. İlçe sınırları içerisinde Amasya İl Özel İdaresi tarafından işletilmekte olan Eski Çeltek Kömür İşletmesi ile birlikte iki tane de özel kömür işletmesi faaliyetini sürdürmektedir.

İlçe de 274.280 dekar tarım arazisi bulunmaktadır.

Ayrıca Harmanağılı, Yolpınar, Uzunoba, Kurnaz, Boyalı Köylerinde meyve üreticiliği (kiraz, şeftali, elma) önemli boyutlardadır.

İlçede hayvancılık oldukça gelişmiş bir sektördür.

Organize Besi Sanayi Bölgesi: Suluova 30 bin büyükbaş hayvan ile ülkemizin en önemli merkezlerindendir.

2004 yılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yatırım programına alınan projenin ÇED raporları ve jeolojik ETÜD raporları tamamlanmıştır.

Organize Sanayi Bölgesi: 5084 Sayılı Teşvik Yasasından yöremizin yararlanabilmesi için 2005 yılı yatırım programına bir an önce alınması gerekmektedir.

İlçe merkezindeki Şeker Fabrikasında yılda 800 bin ton Şeker pancarı işlenerek yaklaşık 100 bin ton kristal şeker üretimi yapılmaktadır.

Şeker Fabrikası içindeki Etil Alkol Fabrikası 1996 yılından beri üretime devam etmektedir. Et ve Balık A.Ş, 1995 yılında özelleştirilerek Amasya Pancar Ekiciler Kooperatifine satılmıştır.

İlçede tarım sanayinin gelişmesine paralel olarak ticaret de hızlı bir gelişme kaydetmiştir.

Bunlar dışında ilçede Pan Tohum Islah ve Üretme A.Ş, 1 Traktör Kabin Sanayi, 4 Un ve Yem Fabrikası, 1 Mermer Fabrikası, 2 Tekstil Fabrikası ve 1 plastik fabrikası (İnşaatına devam edilen teşvik işletmeleri) ilçenin en önemli sanayi kuruluşlarındandır.

Suluova’da tarım oldukça gelişmiş olup, Türkiye ölçütlerine göre makineleşmiş tarım yapılmaktadır. Tersakan Çayı ve Yedikır Barajının suladığı Suluova; her türlü tarım ürününün yetiştirilmesine elverişlidir.

İlçede şeker pancarı ve soğan başta olmak üzere arpa, elit (şeker pancarı tohumu) tohumluk ve slajlık mısır, ayçiçeği, nohut gibi ürünler ticari amaçlı olarak belli oranlarda yetiştirilmektedir.

Yıllık ortalaması 95 bin ton olan soğan üretimi ilçe ekonomisi içinde önemli bir yer tutmaktadır.

Eğitim, Kültür ve Sağlık
İlçede tamamı merkezde olmak üzere 2 genel lise, 1 Anadolu Lisesi, 1 Yabancı Dil Ağırlıklı Süper Lise, 1 Ticaret ve Anadolu Ticaret Meslek Lisesi, 1 Sağlık Meslek Lisesi ve 1 Teknik Lise ve Endüstri Meslek Lisesi bulunmaktadır.

İlçede yetişkinlerin eğitimi için, Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü ve Mesleki Eğitim Merkezi Müdürlüğü, 13 öğretmen ile hizmet vermektedir.

İlçede 1 spor salonu (Mahmut Demir Spor Salonu) ve 1 çim saha bulunmakta olup, altı adet de amatör spor kulübü bulunmaktadır. İlçede yetişen güreşçilerden Olimpiyat ve Dünya Şampiyonu Milli Güreşçi Mahmut DEMİR Türkiye’nin adını bütün dünyaya duyurmuştur.

İlçede 50 ve 100 yataklı olmak üzere 2 Devlet Hastanesi, 3’ü merkezde olmak üzere 5 Sağlık Ocağı ve 6 Sağlık Evi bulunmaktadır.

İlçede dinlenme ve mesire yeri olarak, Kapaklı Orman Fidanlığı ve Dinlenme Tesisleri, Yedikuğular Kuş Cenneti, Gani Baba Türbe ve Piknik Alanı bulunmaktadır.

SULUOVA'DA COĞRAFİ YAPI

COĞRAFİ YAPISI

        Orta Karadeniz Bölgesi'nin iç kısımlarında yer alan SULUOVA, Amasya'nın 25 Km. batısında kalır.İlçe yüz ölçümü 465.858 dekar, denizden yüksekliği 510 metre'dir. Suluova'nın üç tarafı yüksek olmayan dağlarla çevrilidir. Akdağ ilçenin en yüksek dağı olup, yüksekliği 2064 metredir. Suluova'nın batısı Merzifon ovası ile bağlantılıdır

Suluova, İç Anadolu karasal iklimi ile Karadeniz iklimi arasında kaldığından geçiş iklimi özelliğine sahiptir.

Tersakan, ilçenin en önemli akarsuyudur. Kaynağı Ladik Gölüdür. Suluova'ya Eski Çeltekten girer ve Suluova Ovasında sağa doğru bir yay çizerek, Amasya'da Yeşil Irmak ile birleşir.

Yedikır mevkiinde bulunan yedikır göleti, Tersakan'dan 7.5 kilometre mesafede büyük bir kanalla su taşınarak inşa edilmiş 60 milyon m3 hacimli, çevrenin en büyük sulama barajı olan Yedikır Göleti 60 milyon m³ hacimlidir. Gölet, aynı zamanda Yedi Kuğular Kuş cenneti adıyla koruma altına alınmıştır.

Derinöz Barajı; ilçenin doğu kısmında Derinöz deresi üzerinde kurulmuş sulama amaçlı suni bir gölettir.

İlçe Sivas-Samsun karayolu ve demiryolu üzerindedir. Kara ve demiryolları ile yurdun her tarafına bağlantılıdır. İlçemiz Amasya'ya 24 km., Merzifon'a 18 km., Samsun'a 100 km., Ankara'ya 335 km. uzaklıktadır.

İlçe sınırları dahilinde 2 adet tren istasyonu vardır. Bunlardan birisi şehir merkezinde, diğeri Hacı bayram mahallesindedir.

Köy yollarının büyük bir bölümü asfalttır. İlçeye bağlı 38 köy ve 1 kasabanın tamamında yol, su, elektrik ve telefon vardır.

 

Nüfus ve İdari Yapı
2000 yılı genel Nüfus sayımına göre Suluova’nın nüfusu, ilçe merkezinde 42.715, kasaba ve köylerde 11.408 olmak üzere toplam 54.123’tür.

İlçeye bağlı bir belde (Eraslan Beldesi) ve 38 köy bulunmaktadır. İlçe merkezinde 20 mahalle vardır. Köylerin 2/3’ ü ova köyü, 1/3’ü ise orman ve dağ köyüdür. Köylerin yerleşimi topludur.

Belde ve Köy Nüfusları

Belde-Köy Adı Nüfusu

 

 Belde-Köy Adı Nüfusu
Eraslan Beldesi 2.001

 

 Kerimoğlu Köyü 217
Akören Köyü 687

 

 Kılıçarslan Köyü 211
Alabedir Köyü 75

 

 Kıranbaşalan Köyü 41
Arucak Köyü 376

 

 Kolay Köyü 786
Ayrancı Köyü 242

 

 Kulu Köyü 123
A.Karasu Köyü 123

 

 Kurnaz Köyü 472
Bayırlı  Köyü 515

 

 Kutlu Köyü 16
Boyalı Köyü 224

 

 Kuzalan Köyü 50
Cürlü Köyü 371

 

 Küpeli Köyü 65
Çayüstü Köyü 252

 

 Oğulbağı Köyü 410
Çukurören  Köyü 100

 

 Ortayazı Köyü 289
Dereköy 364

 

 Saluca Köyü 452
Derebaşalan Köyü 304

 

 Saygılı Köyü 306
Deveci Köyü 285

 

 Seyfe Köyü 52
Eğribük Köyü 91

 

 Soku Köyü 135
Harmanağılı Köyü 130

 

 Taşlıyurt Köyü 76
Kanatpınar Köyü 198

 

 Uzunoba Köyü 376
Kapancıağılı Köyü 335

 

 Yolpınar Köyü 349
Karaağaç Köyü 122

 

 Yüzbey  Köyü 354
Kazanlı Köyü 117

 

 Toplam 13.409

Tarihi Değerler

Türbe ve Yatırlar

Bu gün türbe ve yatır olarak kabirleri ziyaret edilen kişiler Suluova tarihinde önemli bir yere sahip olan ve Suluova”ya yerleşimi sağlayan kişilerdir.

Alaflı Dede

Bir Eylül Mahallesi İstasyon bahçesinin üstündeki mezarlıkta bulunmaktadır.

Gökçe Baba

(Delil Baba) Bir Eylül Mahallesi çay bahçesinin güneyinde yolun altında kabri bulunmaktadır.

Erenler Türbesi

Hacı Hayta Mahallesi Erenler mevkiinde bulunmaktadır. Alevi su arkını yaptırmış, vasiyeti gereği halen bu arktan su akıtılmaktadır.

Gani Baba

Horasan”dan Anadolu”ya islamiyeti yaymak için gelen Gazi Derviş Şeyh Abdülgani El Halveti”nin mekanıdır. Saygılı köyünün altında Tersakan çayının kenarındadır. Çevresi piknik alanı olarak düzenlenmiştir.

Avdan Dede

İlçemiz Akdağ mevkiinden Akören köyü koruluğunda ve Eğribük Köyü Erikli Mezrası arasında Avdan Dede mezarı bulunmaktadır.

Seyyid Yahya

Yolpınar köyünün batısında bulunmaktadır. Büyük ulemalardan olan Seyyid Neckettin Yahya Efendi”nin türbesidir. Bu türbelerin ziyaret amaçları çeşitlidir. Dilek tutma vb. nedenlerle buralara gidilmektedir.

AKARSU VE GÖLETLER

        TERSAKAN ÇAYI : Tersakan, İlçe'nin en önemli akar suyudur. Kaynağı Derinöz Çayı'dır. Suluova'ya Eski Çeltek'ten girer. Ovaya sağa doğru bir yay çizerek Amasya'da Yeşil ırmak ile birleşir.
        YEDİKIR BARAJI : Yedikır Mevkiinde toprak hafriyatı ile sulama amaçlı oluşturulan suni bir gölettir. Yedikır Göleti aynı zamanda "Yedikuğular Kuş Cenneti" olarakta koruma altına alınmıştır.
        KOLAY : Oğulbağı, Akören, Derebaşalan, köylerinde sulama amaçlı suni göletler bulunmaktadır.

İKLİM VE BİTKİ ÖRTÜSÜ

        Suluova, İç Anadolu Bölgesi Karasal iklimi ile Karadeniz Bölgesi iklimi arasında kaldığından, Geçiş iklim özelliklerine sahiptir. Yağışlar en çok ilkbahar ve kış aylarında gözlenir. Kar yağışı ender görülür. En çok akdağ çivarında yağar. Yıllık sıcaklık ortalaması 12 derecedir. En yüksek aylık sıcaklık ortalaması 21,5 ile temmuz ayında; En düşük aylık sıcaklık ortalamasıda 2.,2 derece ile ocak ayında gözlenmiştir. Uzun yıllar ortalamasına göre ilk donlar kasım ayında, son donlar ise nisan ayında görülür.
        İlçemizin bitki örtüsü ise; Akdağ eteklerinden başlayarak yüksek bölümleri ormanlarla kaplıdır. Kuzey Batı'ya doğru uzanan dağlarda ormanlar giderek zayıflar. Güneydeki dağlarda ise hemen hemen hiç orman yoktur. Ormanlık örtüyü çam, gürgen ve meşe oluşturur. Ovada ve yüksek yerlerde çok sayıda çayır- mera bitki türleri mevcuttur.

SEKOYA AĞACI

        Dünyada sadece A.B.D.'de Kalifornie bölgesinde Sierra Nevada dağlarında görülen sekoya ağaçları dünyanın en yaşlı ve en boylu ağaçlarıdır. 5.000-10.000 yıl arasında yaşaya bilmekte ve 100, 120, 140 mt. boya ulaşa bilmektedir. Latince adı Seguoia Gigantea'dır. Amerika'da Mamonth tree veya Big-tree olarakta adlandırılmaktadır. İkinci Dünya Savaşından sonra Sanfransisko'da yapılan Birleşmiş Milletler toplantısında üye devletlere, barışın uzun süreli olmasını sembolize etmek üzere sekoya tohumları hediye edilmiştir.
        Türk heyetinin yurda getirdiği tohumlardan fidan üretilerek yurdun çeşitli yerlerine dağıtılmıştır. 1963 yılında Eski Belediye Parkının kurulması esnasında Kaymakan ve Belediye Başkanı olan Sami TÜRKKORKMAZ tarafından dikilen sekoya ağacının boyu 14 mt. çevresi ise 2.5 mt.dir. Herhangi bir şekilde tahrip edilmediği taktirde 100 metrenin üzerinde boya ulaşması beklenmektedir.

ORMANCILIK

        Ormancılık Ormanların azlığı nedeni ile gelişmemiştir. Akdağ eteklerinde (2060 metre) çoğunluğu odun vasıflı olmak üzereçok azda olsa orman ürünleri elde edilmektedir. Kapalı Orman Fidanlığı'nda fidan üretimi yapılmakta, aynı zamanda mesire yeri olarak kullanılmaktadir.
        İlçemizde başlıca orman türleri ve yüzdeleri şöyledir.
        Karaçam % 50, Sarıçam % 40, Kayın % 5, Meşe % 5 tir.

ULAŞIM

        Suluova Türkiye'nin doğusuyla batısını, kuzeyi ile güneyini birbirine bağlayan kara ve demir yolu üzerinde kurulmuş bir ilçedir. Ulaşım sorunu yoktur. Her yöreye direkt  bağlantı kurula bilmektedir. Hava ve Deniz yolu için Samsun'a 100 km. mesafededir.
        Samsun-Sivas demiryolu hattı da ilçemiz sınırları içerisinden geçmektedir. Her gün ulaşım sağlayan yolcu treni bulunmaktadır. İlçe sınırları içerisinde merkeze 2.6 km. uzaklıkta, Hacıbayram ve Suluca tren istasyonları bulunmaktadır. İlçemiz Amasya'ya 25 km., Samsun'a 100 km. Ankara'ya 248 km. uzaklıktadır. Köylere ulaşım durumu çok iyidir. Ova Köylerinin yolları asfalt, dağ köylerinin yolları stabilizedir.
        İlçemize Bağlı bulunan (38) köyün hepsinin yol, su ve elektriği mevcuttur.

HABERLEŞME

        İlçemizin büyük bir çoğunluğu radyo ve televizyon yayınlarını izlemekte olup, özel radyo ve televizyon yayınlarıda ilçede bulunan uydu yansıtıcı araçları ile izlenmektedir.
        İlçemizde en önemli haberleşme aracı olan telefon, şehirler arası ve milletler arası tam otomatik görüşmelere açık olup, en son teknik ve seri donanıma sahiptir.
        İlçemize gazete, dergi, mecmua ve diğer kültürel kitaplar, her gün muntazam olarak gelmektedir. İlçemizde mahalli yayın yapan, Mahalli haberleri ulaştıran bir bölgesel radyo, iki gazete bulunmaktadır.