Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page
Search the Web

AMASYA TARİHİNE GENEL BAKIŞ

 

"MİLLETİN İSTİKLALİNİ YİNE MİLLETİN AZİM VE KARARI KURTARACAKTIR."           Mustafa Kemal Paşa'nın kaleme aldığı " Kutsal İttifak" diye isimlendirilen AMASYA  TAMİMİ' nin görüşülmesine Osmanlı şehzadelerinin doğdukları yetiştikleri ve Valilik makamı olarak kullandıkları Saraydüzü mevkiindeki 5. Kafkas Fırkasının karargâhı Saraydüzü Kışlası'nda başlanıldı. 20. Kolordu Kumandanı Ali Fuat Paşa ve Hamidiye Kahramanı olarak tanınan eski Bahriye Nâzırı Hüseyin Rauf Bey,3.Kolordu Kumandanı Refet Bey,Kurmay Yarbay Arif Bey, İzmit Eski Sancak Beyi İbrahim Süreyya Bey, Yüzbaşı Osman Nuri, Tufan Bey, Yedek Teğmen Recep Zühtü, Efganlı Teğmen Abdurrahman Maliye Müfettişi Arif Bey, Erzurum 15. Kolordu Kumandanı Kazım Karabekir Paşa, Yıldırım Kıt'atı Müfettişi Mersinli Cemal Paşa, Edirne'de 1. Kolordu Kumandanı Cafer Tayyar Bey'inde telgraf vasıtası ile katıldıkları görüşmeler 21 Haziran günü başladı. 22 Haziran sabahına kadar devam eden görüşmelerden çok önemli kararlar ortaya çıktı. Bütün dünyaya Vatanın bütünlüğü ve milletin istiklalini yüksek sesle duyurulduğu bir gün oldu. " Vatanın tamamı milletin istiklâli tehlikededir." denen bir uyarı ile " Milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." cümleleriyle de haykırılacaktır. İşte bu cümle alınan bütün kararların özeti şeklindedir ve bağımsızlığa giden yolun başıdır.

AMASYA TAMİMİ (22 Haziran 1919)

1-Vatanın tamamı, milletin istiklâli tehlikededir. Hükümet merkezi İtilaf devletlerinin etkisi ve denetimi altında bulunduğundan sahip olduğu sorumluluğun gerektirdiklerini yerine getirememektedir. Bu durum milletimizi mâdum tanıttırıyor.

Milletin istiklalini, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

Milletin durumunu ve davranışı göz önünde bulundurarak haklarını dünyaya duyurmak için her türlü etki ve denetimden uzak bir milli heyetin varlığı gerekmektedir. Bunun için her taraftan vuku bulan teklif ve milli istek üzerine Anadolu'nun en güvenilir yeri olan Sivas'ta milli bir kongrenin süratle toplanması kararlaştırılmıştır. Bunun için bütün illerin her livasından fırka ayrılıkları dikkate alınmaksızın muktedir ve milletin güvenini kazanmış üçer kişinin olabildiğince çabuk yetiştirmek üzere hemen yola çıkarılması gerekmektedir. Her ihtimale karşı bunun bir milli sır halinde tutularak ve delegelerin gereken yerlere kimliklerini gizleyerek gelmeleri.

2-Doğu vilayetleri namına 10 Temmuz'da Erzurum'da toplanması gereken kongre için sözü geçen vilayetlerin Müdafaa-i Hukuk ve Reddi İlhak Cemiyetlerinden seçilmiş üyeler zaten Erzurum'a doğru yola çıkarılmışlardır. O vakte kadar diğer vilayetlerimizin temsilcileri de Sivas'a geleceklerinden Erzurum Kongresi'nin üyeleri belirlenecek zamanda umumi toplantıya katılmak üzere Sivas'a hareket edecektir.

3- Yukarıdaki esaslara göre temsilciler Müdafaa-i Hukuk-u Milliye Cemiyetleri ve belediye başkanları tarafından ve çeşitli suretlerde seçileceklerdir.

4-Bu esasların uygulanmasına 3.Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa, Eski Bahriye Nazırı Rauf Bey, 15.Kolordu Kumandanı Vekili Miralay Cevdet Bey, 3.Kolordu Kumandanı Miralay Rafet Bey, Samsun Mutasarrıfı Hamid Bey, 2.Ordu Müfettişi Cemal Paşa, 12.Kolordu Kumandanı Miralay Selahattin Bey, 25.Kolordu Kumandanı Ali Fuat Paşa, 14.Kolordu Kumandanı Yusuf İzzet Paşa, Bursa'da 17.Kolordu Kumandan vekili Miralay Bekir Sami Bey, Edirne'de Kolordu Kumandanı Cafer Tayyar Bey diğer bazı sivil ve askeri önemli kişiler tarafından çalışılacaktır. Bundan başka eski Sadrıazam Müşir Ahmet İzzet Paşa, Nafıa Nazırı Ferit Bey,Ayan üyesinden Ahmet Rıza Bey gibi kişilerin fikir ve düşünceleri alınacaktır.

5- Redd-i İlhak ve Müdafaa-i Hukuk-u Milliye Cemiyetlerinin verecekleri telgrafların,telgrafhanelerce kabul edilmeyerek çekilmemesi Posta ve Telgraf Müdüriyeti Umumiyesi'nden bildirilmiştir. Bu husus kesin şekilde reddedilerek,her ne şekilde olursa olsun serbestçe yazışmaların sağlanması için gösterilere devam olunacaktır.

6- Askeri ve sivil kuruluşlar hiçbir surette kaldırılmayacaktır. Kumanda hiçbir surette terk ve başkasına verilmeyecektir. Vatanın herhangi bir tarafında yeniden yapılacak düşman işgal hareketleri bütün orduyu ilgilendirecek ve meydana gelen duruma göre memleketin savunmasına birlikte girişilecektir. Bu sebeple komutanlar derhal birbirlerini haberdar edeceklerdir.

Silah ve savaş malzemesi kesinlikle elden çıkarılmayacaktır.".

Bu tamim bütün yurda telgraf vasıtası ile ulaştırıldıktan sonra ki, İngiliz İşgal Kuvvetleri yine bu tamim ile işin ciddiyetini anlayacaklardır. İstanbul Hükümetine derhal baskı yaparak derhal Mustafa Kemal'in geri çağrılmasını istemişlerdir. Ancak ok yaydan bir kere çıkmıştır. Daha önceden karar verdiği gibi " her ne olursa olsun, Anadolu'dan bir başka yere gidilmeyecektir."

MİLLET İRADESİ

"Amasya Tamimi" ile tarih sayfalarında yerini alan bu önemli yazı, Türk Tarihinden bir birkaç özelliği daha ortaya çıkarmıştır. Bu da Amasya'nın tarih içinde önemi ve yüklendiği misyonu. Bilindiği gibi Osmanlı'da en üstün irade padişahın iradesidir. En üstün müstakbel irade ise şehzadelere aittir. İstanbul padişahın, Amasya ise şehzadelerin karargahı idi. Padişah öldüğü veya tahtı bıraktığı vakit yani İstanbul'un üstün iradesi sustuğu zaman onun yerini Amasya'da oturan şehzadenen iradesi alırdı. Bu yüzden Mustafa Kemal'in İstiklal Beyannamesi'ni şehzadeler şehri ve önemli bir kültür merkezi olarak tarihimizdeki yerini alan Amasya'da ilan etmesi manidardır.

Bu tamim ile, Amasya, Osmanlı iradesinin yerini Türk Milletinin milli iradesinin, padişahın iradesinin yerine de milletin şehzadesi ve milli iradenin sembolü olan Mustafa Kemal'in iradesinin aldığı ilan ediliyordu.

Anadolu İstanbul'un önüne geçmiştir. Artık Anadolu İstanbul'a tabi değil, İstanbul Anadolu'da alınan ve alınacak olan kararlara tabi durumuna gelmiştir. Anadolu hareketinin ilk ciddi başlangıç noktası da bu karar etrafında gelişme göstermiştir.

Amasya Tamimi ile başlayan yeni dönem, 22 Ekim 1919 tarihinde İstanbul Hükümeti temsilcisi Bahriye Nazıra Salih Paşa'nın Amasya'da yeni kararlara ve yeni protoküllere imza atması ile noktalanacaktır. Bu gelişmeler Amasya'nın tarih içindeki önemine yeni sayfalar eklemiştir.