AMASYANIN TARIMSAL YAPISI

Amasya, arazi varlığı ve bitkisel ürün çeşitliliği bakımından tarımsal potansiyeli yüksek illerdendir. Amasya’da topoğrafya; iklim ve jeolojik yapı farklılıkları ile vegatasyondaki (üretim sezonu) çeşitlilik nedeniyle değişik özelliklere sahip topraklar oluşmuştur. İlin toprakları taban ve yamaç arazi toprakları olmak üzere iki grupta toplanabilir. Taban arazi toprakları genellikle Yeşilırmak ve kolları ile yan derelerin sedimentleri olan allüviyal topraklardan oluşmuştur. Yamaç arazilerde ise toprak bünyeleri hafiften ağır bünyeye kadar değişmektedir.

İlimiz ekonomisinde Tarım ilk sırayı almakta olup G.S.M.H.’nın önemli bir miktarını oluşturmakta; yaklaşık 35.998 çiftçi ailesinden 179.988 kişi bu sektörden geçimini sağlamaktadır. 2004 yılı Tarımsal üretimin parasal değeri 672.988.548 YTL olup bunun %60,3’ü bitkisel üretim değeri, %39,7’si ise hayvansal üretim değeridir.

İlin toplam yüzölçümü 5.701 km2 olup bunun % 44,4’i yani 252.750 hektarı tarım alanlarıdır. Tarım arazilerinin 185.027 hektar kuru, 67.723 hektar sulu tarım arazisidir.

Amasya ili ekolojisi değişken ve çeşitliliği olan bir yapıya sahiptir. Ekolojideki bu değişiklik ve çeşitlilik, tarım için çok sayıda alternatifler ortaya çıkarmaktadır. Bu özelliklerden dolayı gerek kültür bitkilerinde gerekse tabii florada (bitki çeşidi) çok değişik tür ve çeşitlerin yetişmesine imkan vermektedir. İl’de yetişen başlıca ürünler buğday, şekerpancarı, kuru soğan, ayçiçeği ve haşhaş gibi tarla bitkileri yanında elma, kiraz, şeftali gibi önemli meyve ürünleri ve ağırlıklı olarak iç pazarda tüketilen sebze ürünleri mevcuttur. Son yıllarda sebze yetiştiriciliği açık alanlardan örtüaltı alanlara kaymakta, plastik örtülü sera alanları yaygınlaşmaktadır.

Amasya da sulama suyu temin eden başlıca su kaynağı, Yeşilırmak nehri ile bunun kolları olan Çekerek, Deliçay ve Tersakan Irmağıdır. Bunlardan başka Yeşilırmak’ın diğer kolları ile çeşitli kaynaklardan beslenen gölet ve kuyulardan da sulama suyu temin edilmektedir. Sulama suyu kalitesi genelde iyidir. Ancak son yıllarda sulama suyu kirliliği problemleri ortaya çıkmaktadır.

Amasya hayvancılık yönünden de önemli bir potansiyele sahiptir. İlimizde; 2004 yıl itibariyle 130.529 adet Büyükbaş, 114.927 adet Küçükbaş, 6.555 adet Tek Tırnaklı, 376.534 adet Kanatlı ve 16.876 adet Kovan vardır.

İlimizde hayvancılık genelde aile işletmesi şeklindedir. Tarım İl Müdürlüğümüzün çalışmaları ve yapılan destekler sonucu Kültür hayvancılığında önemli ilerlemeler olmuştur. Bu ilerleme, ırk ıslahı ve birim hayvandan alınan verimde artış şeklinde ortaya çıkmıştır.

Genel Arazi Dağılımı

Amasya topraklarının % 44,4 tarım arazisi, % 15,4 çayır mera arazisi, % 33,5 i orman arazisi % 6,7 si ile diğer alanlar kapsamaktadır. Türkiye genelinde ise bu oranlar sırası ile % 26, % 26, % 34 ve % 13 olarak belirlenmiştir.

Tarım Arazilerinin Kullanım Durumlarına Göre Dağılımı

İlimiz Tarımsal Üretim Deseni

İlde Yetiştirilen Önemli Tarla Ürünleri (2004 Yılı)

İlde Yetiştirilen Önemli Meyve Ürünleri (2004 Yılı)

İlde Yetiştirilen Önemli Sebze Ürünleri (2004 Yılı)

Destekleme Ve Prim Ödemeleri

2004 Yılı Destekleme Ödemeleri

4342 Sayılı Mera Kanunu Çalışmaları

İl genelinde kayıtlı (tescilli) meraların tamamı tespit edilmiştir. Yine kadastrosu yapılmayan alanlar içinde kalan kadim meralar ile kadastro görmüş hazine arazilerinden mera olabileceklerin tespiti Amasya Merkez İlçe hariç tamamlanmıştır. Bu çalışmalar sonucu Hazine adına kayıtlı arazilerden Merzifon'da 605 ha., Gümüşhacıköy'de 258 ha., Hamamözü’nde 563 ha. ve Suluova'da 281,5 ha. Arazinin; mera, yaylak ve kışlak kütüğüne kayıtları yapılmıştır.

2005 yılında ilimiz merkez ve ilçelerinde 13 köyde 473 ha. alanda mera tespit çalışması, 6 köyde 1346 ha. alanda tahdit ihale çalışmaları, mera ıslah ve amenajman projesi kapsamında 343 ha. alanda uygulanmak üzere 135 ton kimyevi gübre alımı yapılmıştır. Yayla döneminde göçerlerin hayvanlarını yaylatmaları amacıyla 180 göçere ait 17.440 küçük baş ve 1.311 büyükbaş hayvan için otlatma izni verilerek 37.316 YTL tahsilat yapılmıştır. Yine 11 yerleşim alanı bölgesinde 762 ha. alanda 14. madde uygulaması yapılarak tahsis amacı değişikliği gerçekleştirilerek 68.175 YTL 20 yıllık ot bedeli olarak tahsil edilmiştir.

Çiftçi Kayıt Sistemi ve Doğrudan Gelir Desteği Çalışmaları

İlimizde Doğrudan Gelir Desteği ödemesi yapılmasına ilişkin Çiftçi Kayıt Sistemi çalışmaları 31.05.2004 tarihinde başlamış, 03.09.2004 tarihinde sona ermiştir. İlimizde 2004 yılı Doğrudan Gelir Desteği Miktarı ile ilgili veriler ilçeler bazında cetvelde görülmektedir.

2004 Yılı Doğrudan Gelir Desteği Ödemeleri

2005 yılı Çiftçi Kayıt Sistemi ve Doğrudan Gelir Desteği çalışmaları ilimizde 23 Mayıs 2005 tarihinde başlamış olup başvurular 18 Kasım 2005 tarihine kadar alınmıştır. Başvurulur askıya çıkarılmış olup kesin olmayan geçici sonuçlara göre 26.269 çiftçi başvurusu alınmış, bu başvurularda 1.169.570 dekar alan desteklemeye tabi olarak kayıt edilmiştir. Usulüne uygun ve istenilen belgelerle başvuruda bulunan çiftçilere, yılı içerisinde işledikleri ÇKS sistemine kayıtlı tarım arazileri büyüklüğü dikkate alınarak en az 1 dekar en fazla 500 dekar arazi büyüklüklerine destekleme ödemesi yapılmaktadır.

2005 yılı temel Doğrudan Gelir Desteği ödemesi ÇKS’de kayıtlı olan çiftçilerin tarımsal faaliyette bulunduğu arazileri üzerinde dekar başına yapılacaktır. Dekar başına yapılan temel DGD ödemesi ile birlikte, tavsiye edilen üretim tekniklerini kullandıkları arazileri dikkate alınarak ilave DGD ödemesi de yapılacaktır.

İlave DGD ödemeleri; organik tarım yapan işletmelere, toprak analizi yaptıran çiftçilerimize ve sertifikalı tohum/fidan kullanan çiftçilerimize yapılacaktır. Sertifikalı tohumluk kullanımında hububat ürünlerinde 3-5 YTL/da. patateste 18 YTL/da. meyve bahçesi tesislerinde 100-160 YTL/da. ilave destekleme ödemesinde bulunulacaktır. Dekar başına yapılacak olan temel ve ilave destekleme miktarları Bakanlığımız tarafından daha sonra belirlenecektir.

Kooperatifçilik ve Destekleme Çalışmaları:

İlimizde tarımsal amaçlı üretici örgüleri açısından aktif çalışmalar içerisindedir. Merkez ve ilçelerimizde 50 tarımsal kalkınma kooperatifi, 92 adet sulama kooperatifi, 1 adet pancar ekicileri kooperatifi ve 1 adet Sulama birliği, 1 adet Damızlık Sığır Yetiştiriciler Birliği ve 1 Adet Arı

Yetiştiriciler Birliği olmak üzere 146 adet tarımsal örgüt mevcuttur.

2005 yılında 5200 sayılı üretici birlikleri kanuna göre 1 adet meyve üreticileri birliği, 1 adet sebze üreticileri birliği, 1 adet süt üreticileri birliği, 1 adet üzüm üreticileri birliği, 1 adet yumuşak çekirdekli meyve üreticileri birliği olmak üzere 5 adet birlik kurulmuştur.

2004 Yılında Ortaklar Mülkiyetinde Proje Konusu Alıp Kredi Kullandırılan Kooperatifler

2005 Yılında Ortaklar Mülkiyetinde Proje Konusu Alıp Kredi Kullandırılan Kooperatifler

2005 Yılında gerek Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu kaynaklı Kırsal Alanda Sosyal Riski Azaltma Projesi Kapsamında gerekse Tarım Bakanlığı kaynaklı olarak kredi kullanan kooperatif sayısı 6 tanedir. Bu yönüyle Amasya ili Türkiye genelinde Ankara ilinden sonra 2. sırada yer almaktadır. Bu 6 kooperatifin hayvan dağıtımı gerçekleştirilmiş olup 592 baş Süt Sığırı, 400 baş Damızlık Sığır,1250 adet koyun ve 50 adet koç hak sahiplerine verilmiştir. Yatırım kapsamına alınan bu kooperatifler yanında Taşova ilçesi Sepetli ve Akınoğlu Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri için toplam 80.000 YTL’lik transfer kaynağı aktarımı da yine 2005 yılında gerçekleşmiştir.